ATATÜRK’Ü ANLAMAK-4

Osmanlı İmparatorluğu Batı’nın teknolojik, askeri, bilim ve sanayisinin gelişmesi karşısında:

İçine düştüğü olumsuzluklar karşısında, çıkış yolları aranılmaya başlanıldı.

II. Osman zamanında başlatılan yenileşme hareketleri:

III. Selim, II. Mahmut ve II. Abdülhamit dönemlerinde yoğunlaşmış ise de olumlu sonuçlar alınamadı.

Zira yenileşme, savunmaya dayalı statükoyu koruma mantığıyla gerçekleştirilmeye çalışıldı.

Eğitim, medreselerde ve ağırlıklı olarak din merkezli yapıldığından bilim ve teknoloji gelişmedi.

Devletin, teokratik bir yapıda görünmesi nedeniyle, egemenlik kaynağı halka dayandırılamadı ve laiklik oluşmadı.

Çok uluslu bir imparatorluk olması nedeniyle, Türk ulusçuluğu oluşmadı.

Sonuçta: Fabrika adını alan üretim araçları kurulamadı.

Köylülerin, mültezimlerin baskısından topraklarını terk etmeleri sonucunda tarımsal faaliyetler geriledi.

Maliye, Duyun-u Umumiye’nin ellerine bırakıldı.

Ordu, Alman generallerinin yeteneğine bağlandı.

Eğitim, yabancı ve azınlık okulları, çağdaş eğitim veren okullar ve medreseler girdabında sahipsiz leşti.

1877-1878 yıllarında yapılan Osmanlı-Rus Savaşında yenilmesi, dağılma sürecini hızlandırdı.

1911 Trablusgarp Savaşı sonrasında 1912 yılında yapılan Üşi Antlaşması ile 12 Adayı geçici olarak İtalya’ya bırakması, Akdeniz’e açılmasını büyük ölçüde engelledi ve içine biraz daha kapanmasına neden oldu.

1912 yılında yapılan I. Balkan Savaşı sonucunda Ege Adalarını Yunanistan’a bıraktı, böylece denizlerdeki bütün gücünü ve üstünlüğünü kaybederken, Batı Trakya, Edirne ve Selanik gibi önemli bir şehri de kaybetti.

1913 yılında yapılan II. Balkan Savaşı ile Edirne tekrar ele geçirildi.

Bulunduğu bu koşullar altında:

1914 yılında, emperyalistlerin boğuşma arenası olan I. Dünya Savaşı’na II. Abdülhamit zamanında ve I. Balkan Savaşı sırasında kaybettiği toprakları geri alabilme amacıyla giren Osmanlı Devleti için bu savaş, bir intihar eylemi, savaş sonrasında yapılan Mondros Ateşkes Antlaşması, yazılı ölüm raporu, Sevr Anlaşması ise idam sehpası oldu.