ÇEK DÜZENLEMEYLE İLGİLİ BİLİNMESİ GEREKENLER (2)

III – YENİ ÇEK KANUNU’NA GÖRE BANKALARIN YÜKÜMLÜLÜĞÜ

a) Bankalar, 03.02.2012 tarihinden itibaren bir ay içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nca tebliğde belirlenen esaslara göre bankalar yeni çek defterleri bastıracaklardır.

b) Bankalar, 31.12.2012 tarihine kadar bastıracakları yeni çek defterlerini müşterilerine verecekler müşterilerin ellerindeki eski çek defterlerini imha edeceklerdir.

c) Çek kanununda değişiklik yapılmadan önceki hükümlere göre düzenlenmiş eski çekler hukuken geçerlidir.

d) Üzerinde basıldığı tarih yer almayan eski çeklerin 30.06.2018 tarihine kadar bankaya ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın kanun 3. maddesindeki sorumluluğu sona erecektir.

Kanunun 3. maddesinin üçüncü fıkrasındaki sorumluluk aşağıdaki gibidir.

Çek karşılığının hiç bulunmaması halinde;

• Çek bedeli binyüzyirmi Türk Lirası veya üzerinde ise binyüzyirmi Türk Lirası,
• Çek bedeli binyüzyirmi Türk Lirasının altında ise çek bedelini,

Çek karşılığının kısmen bulunması halinde;

• Çek bedeli binyüzyirmi Türk Lirası ya da altında ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmi karşılığı binyüzyirmi Türk Lirasına tamamlayacak bir miktarı,
• Çek bedeli binyüzyirmi Türk Lirasının üzerinde ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmi karşılığa ilave olarak binyüzmirmi Türk Lirasını, ödemekle yükümlüdür.

e) 31.12.2017 tarihine kadar, çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir.

f) Kanunun  yayımı tarihinden önce verilmiş olan çek düzenleme çek hesabı açma yasağı karalarına ilişkin kayıtlar getirilen şartlar oluşuncaya kadar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nca tutulmaya devam edilecektir.

g) Mevcut çek düzenleme çek hesabı açma yasağı kararları hakkında soruşturma evresinde bulunan dosyalar için Cumhuriyet Başsavcılığı’nca; kovuşturma evresinde bulunan dosyalar hakkında mahkemece idari yaptırım kararı verilecektir.

h) Yargıtay’da bulunan dosyalar ise, yeni çek kanununa göre işlem yapılmak üzere hükmü veren mahkemeye gönderilir, mahkeme duruşma yapmaksızın karar verir.

IV – ÇEKTE ZAMANAŞIMI

Eski Türk Ticaret Kanunu’nda yapılan değişiklik;

a) 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 726. maddesinin birinci fıkrasında;

Hamilin cirantalarla, keşideci ve diğer çek borçlularına karşı haiz olduğu müracaat hakları çekin ibraz müddetinin bitiminden itibaren altı aya geçmekle zamanaşımına uğrayacağı hükmündeki zamanaşımı süresi üç yıla çıkarılmıştır.

b) Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise; çek borçlularından birinin diğerine karşı haiz olduğu müracaat hakları bu çek borçlusunun çeki ödediği ya da çekin dava yolu ile kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren altı ayı geçmekle zaman aşımına uğramaktadır hükmü yapılan değişiklik ile zamanaşımı süresini üç yıla çıkartmıştır.

6102  sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 814. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında eski Türk Ticaret Kanunu’nun yukarıda belirtilen hükmüne aynen yer verilmiş olduğundan bu maddedeki altı aylık zamanaşımı süresi de üç yıla çıkarılmıştır.

Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erecektir.

V – ÇEKİN ÖDENMESİNDE İBRAZ SÜRESİ

Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 796.maddesinde çekin ödenmesindeki ibraz süresini aşağıdaki şekilde hüküm altına almıştır.

• Bir çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün;
• Düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhataba ibraz edilmelidir.

  Ödeneceği ülkeden başka bir ülkede düzenlenen çek,

  -Düzenlenme yeri ile ödeme yeri aynı kıtada ise bir ay
  -Ayrı kıtalarda ise üç ay içinde muhataba ibraz edilmelidir.

Bu bakımdan, bir Avrupa ülkesinde düzenlenip de Akdeniz’e sahili bulunan bir ülkede ödenecek olan ve aynı şekilde Akdeniz’e sahili olan bir ülkede düzenlenip bir Avrupa ülkesinde ödenmesi gereken çekler aynı kıtada düzenlenmiş ve ödenmesi şart kılınmış sayılır.